Ölen kişinin mal varlığını öğrenme, miras sürecinin ilk ve en kritik adımıdır. Tereke; taşınmaz, banka, araç, şirket payı, alacak ve borçları kapsar. Eksik veya geç tespit; yanlış paylaşım, mirasın reddi süresinin kaçırılması ve vergi–tapu sorunlarına yol açar. Av. Leyla Nur Değirmenci, miras hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.
İlgili: Miras hukuku, Mirasçılık belgesinin iptali, Mirasta taksim sözleşmesi, Mirasta denkleştirme davası.
Neden önemlidir?
Mirasçı, murisin aktif ve pasif malvarlığını bilmeden:
- Taksim sözleşmesi imzalayamaz,
- Denkleştirme hesabı yapılamaz,
- Mirası reddetme ( 3 ay ) süresini yanlış değerlendirir,
- Gizli borç veya taşınmaz sonradan sürpriz olur.
Tereke = malvarlığı − borçlar formülüyle düşünülmelidir.
Önce hangi belgeler hazırlanır?
| Belge | Amaç | |-------|------| | Ölüm belgesi | Kurum başvuruları | | Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) | Mirasçı sıfatı ispatı | | Nüfus kayıt örneği | Aile bağları | | Vekâletname | Başka mirasçı adına işlem (gerekirse) |
Mirasçılık belgesi çoğu resmî sorgu için şarttır. Hatalı belge varsa iptal davası gündeme gelebilir.
Taşınmazlar (tapu)
- Tapu müdürlüğü ve TKGM üzerinden il–ilçe bazlı sorgu,
- Murisin TC kimlik veya vergi no ile kayıtlı parseller,
- İpotek, haciz, şerh kontrolü,
- Kat irtifakı, kat mülkiyeti ve hisseli tapular.
Sadece oturduğu ev değil; köy–arsa–tarla kayıtları da araştırılmalıdır.
Banka hesapları ve finans
- Bankalar Birliği nezdindeki mirasçı başvuru usulleri ( ölüm + mirasçılık belgesi ),
- Mevduat, katılma hesabı, döviz hesapları,
- Kredi kartı borcu ve kredi sözleşmeleri,
- Yatırım hesapları için aracı kurum ve MKK kayıtları.
Başkası adına gösterilen hesaplar tek başına murise ait sayılmaz; delil gerekir.
Araç, şirket ve diğer kayıtlar
| Tür | Nereden? | |-----|----------| | Araç | Trafik / tescil kayıtları | | Şirket payı | Ticaret sicili ( MERSİS ) | | Sigorta | Hayat sigortası, BES, poliçe lehtarı | | Emeklilik | SGK – maaş, ikramiye, alacak | | Alacak | Senet, çek, dava dosyaları, icra kayıtları |
Dijital varlıklar ( kripto, domain, lisans ) için şifre–cüzdan ve sözleşme arşivi incelenmelidir.
Vasiyetname ve ölüme bağlı düzenlemeler
- Noterler Birliği vasiyetname sorgusu,
- Hayat sigortasında lehtar başkası mı,
- Emeklilik ve hisse devri sözleşmeleri.
Vasiyet saklı payı ihlal ediyorsa tenkis riski doğar.
Borçlar ve yükümlülükler
Mal varlığı sadece alacak değildir:
- İpotekli kredi,
- Vergi borcu,
- İşçilik alacağı ve ticari borç,
- Ortaklık borçları.
Borç mirasçılara sorumluluk sınırları içinde geçebilir; mirasın reddi bu yüzden değerlendirilir.
Gizlenen malvarlığı: ne yapılır?
Diğer mirasçı veya üçüncü kişi mal saklıyorsa:
- Yazılı ihtar ve delil toplama,
- Terekenin tespiti davası için sulh hukuk mahkemesi başvurusu (TMK tereke düzenine göre),
- Gerekirse tedbir ve bilirkişi incelemesi,
- Tapu ve banka için mahkeme yazısı.
Yetkisiz şekilde başkasının kasası veya şifresi incelenemez; hukuka uygun yol izlenmelidir.
Tereke envanteri (tertip)
Tereke envanteri, mal ve borçların resmî listesidir:
- Anlaşmalı mirasçılar noter veya sözleşme ile listeleyebilir,
- Uyuşmazlık halinde mahkeme bilirkişi ile tertip yaptırır,
- Taksim sözleşmesi ve denkleştirme buna dayanır.
Pratik kontrol listesi
İlk 30 gün (özet):
- [ ] Mirasçılık belgesi
- [ ] Tapu sorgusu (tüm iller)
- [ ] Banka / finans başvurusu
- [ ] Araç ve şirket sicili
- [ ] SGK ve sigorta
- [ ] Vasiyetname sorgusu
- [ ] Borç ve icra kayıtları
- [ ] Avukatla tereke tablosu
Sık yapılan hatalar
- Sadece bilinen ev ile yetinmek,
- Mirasçılık belgesi olmadan kurumda işlem zorlamak,
- Paylaşım imzalayarak sorguyu ertelemek,
- Borçları hesaba katmamak,
- Üçüncü kişi adına taşınan malı atlamak.
Avukat desteğinin önemi
Mal varlığı araştırması çok kanallı ve tekniktir; eksik sorgu telafisi güç kayıplara yol açar. Av. Leyla Nur Değirmenci ile tereke tespiti, kurum başvuruları ve gizli mal şüphesinde profesyonel destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Mirasçı olmadan mal varlığı öğrenilir mi?
Hayır; ölüm belgesi + mirasçılık veya mahkeme kararı gerekir.
Tüm bankalar tek yerden sorgulanır mı?
Merkezi başvuru usulleri vardır; süreç ve belge şartları güncel mevzuata göre değişir.
Tapu başka ildeyse?
Evet; il bazlı sorgu yapılmalıdır.
Eş adına kayıtlı ev murisin mi?
Mal rejimi ve edinilmiş mal ayrımı gerekir; tek başına tereke sayılmayabilir.
Mal gizleyen mirasçıya ne olur?
Tereke tespiti, tazminat ve cevap sorumluluğu gündeme gelebilir.
Malvarlığı öğrenmeden miras reddedilir mi?
Risklidir; 3 aylık süre ve bilinçli ret şartları vardır.
Sonuç
Ölen kişinin mal varlığını öğrenme, mirasın güvenli paylaşımının temelidir. Tapu, banka, araç, şirket, sigorta ve borç birlikte taranmalı; şüphede mahkeme yoluyla tereke tespiti düşünülmelidir. Av. Leyla Nur Değirmenci ile tereke araştırmanızı planlayabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki sonuç için dosyaya özel danışmanlık gerektirir.