İş kazası davası, çalışanın iş kazası sonucu uğradığı bedensel veya ruhsal zararın tazmini için açılan hukuk yolu sürecidir. SGK ödemeleri ile işverene veya üçüncü kişilere yönelik tazminat talepleri birlikte veya ayrı yürütülür. Dayanak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Borçlar Kanunu hükümleridir. Av. Leyla Nur Değirmenci, iş hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.
İlgili: İşçinin haklı feshi, İş hukuku düzenlemeleri.
İş kazası nedir?
İş kazası, işçinin işyerinde veya işin yürütümüyle doğrudan bağlantılı olarak uğradığı kazadır. 5510 sayılı Kanun kapsamında kabaca:
- İşyerinde bulunurken,
- İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
- Görevli olarak başka yerdeyken,
- İşveren tarafından verilen taşıtla işe gidiş–dönüş sırasında (koşullar birlikte)
meydana gelen olaylar iş kazası sayılabilir.
Meslek hastalığı ayrı rejime tabidir; detay: Meslek hastalığı tazminat davası. Bu yazı ani kaza odaklıdır.
İş kazası bildirimi
İşveren, iş kazasını SGK’ya ve ilgili mercilere bildirmek zorundadır (süre ve şekil mevzuata göre).
- Geç bildirim idari yaptırım ve ispat sorunları doğurabilir,
- İşçi kendi başına da kaza tespit tutanağı ve sağlık raporu almalıdır.
Olay tutanağı, tanık ve kamera kayıtları sonradan kritik delildir.
SGK’dan doğan haklar (5510)
İş kazası kabul edilirse işçi başlıca:
| Hak (özet) | Açıklama | |------------|----------| | Geçici iş göremezlik ödeneği | Tedavi süresinde gelir desteği | | Giderler | Tedavi ve ilgili sağlık giderleri (kanuni çerçeve) | | Sürekli maluliyet | Kalıcı kayıp varsa maluliyet aylığı | | Ölüm | Yakınlara gelir/bağlantılı haklar (koşullara göre) |
SGK ödemeleri asgari sosyal güvenlik katmanıdır; tüm zararı her zaman karşılamayabilir.
İş kazası tazminat davası (işverene karşı)
İşçi (veya ölümde yakınları), işverenden kusur veya iş organizasyonu eksikliği nedeniyle tam zararın giderilmesini isteyebilir.
Talep edilebilecek kalemler (somut olaya göre):
- SGK ödemeleri düşüldükten sonra kalan maddi zarar,
- çalışma gücü kaybı,
- bakıcı gideri,
- tedavi–protez–ulaşım giderleri,
- manevi tazminat,
- destekten yoksun kalma (ölüm hallerinde).
Kusur ve müterafik kusur (işçinin katkısı) tazminatı azaltabilir.
6331 kapsamında iş güvenliği önlemi almama, eğitim vermeme, KKD sağlamama gibi ihlaller sorumluluğu güçlendirir.
Üçüncü kişiye karşı dava
Kaza trafik, yüklenici veya başka işveren kaynaklıysa üçüncü kişiye de tazminat davası açılabilir; SGK’nın rücu hakkı ayrıca gündeme gelir.
Yargılama süreci
Kabaca:
- Sağlık raporu ve kaza belgeleri
- SGK işlemleri / maluliyet süreci
- Arabuluculuk (iş uyuşmazlıklarında dava şartı)
- İş mahkemesinde tazminat davası
- Bilirkişi (maluliyet oranı, kusur, zarar hesabı)
- Karar ve icra
Maluliyet oranı çoğu dosyada Sağlık Kurulu veya mahkeme bilirkişisi ile belirlenir.
Zamanaşımı
Tazminat talepleri zamanaşımına tabidir ( BK ve özel düzenlemelere göre, olay türüne göre 2 yıl / 10 yıl gibi süreler tartışılır).
Erken hukuki başvuru hak kaybını önler; süre zarar ve maluliyetin öğrenilmesi ile ilişkilidir.
İşçi ve işveren açısından
İşçi:
- Kaza günü rapor ve tutanak alın,
- Tanık ve fotoğraf toplayın,
- SGK ve işveren yazışmalarını saklayın,
- Maluliyet sürecini takip edin.
İşveren:
- ISG önlemlerini ve eğitim kayıtlarını düzenli tutun,
- Kaza bildirimini zamanında yapın,
- Sigorta ve sözleşme (alt işveren) zincirini kontrol edin.
Avukat desteğinin önemi
İş kazası dosyaları tıbbi, aktüeryal ve hukuki uzmanlık gerektirir. Eksik talep veya yanlış taraf tazminat kaybına yol açar. Av. Leyla Nur Değirmenci ile SGK, arabuluculuk ve dava süreçlerinde profesyonel destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
SGK ödeme yaptıktan sonra dava açılır mı?
Evet; kalan zarar ve manevi tazminat için işverene karşı dava mümkün olabilir.
İşçinin kusuru varsa ne olur?
Müterafik kusur oranında tazminat indirilir.
İşe gidiş–dönüş kazası iş kazası mı?
Koşullar (işveren aracı, rota vb.) birlikte değerlendirilir; her olay otomatik sayılmaz.
Arabuluculuk zorunlu mu?
İş mahkemesi yolunda evet (genel iş uyuşmazlığı rejimi).
Ceza davası açılır mı?
Ağır kusur veya ihmal varsa ceza soruşturması ayrı yürüyebilir.
Sonuç
İş kazası davası, işçinin sağlık ve gelir kaybını telafi etmeye yönelik çok katmanlı bir süreçtir: SGK, işveren tazminatı ve bazen üçüncü kişi sorumluluğu birlikte ele alınmalıdır. Av. Leyla Nur Değirmenci ile dosyanızı değerlendirebilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı hukuki sonuç için dosyaya özel danışmanlık gerektirir.